शेतकरी मित्रांनो, सस्नेह नमस्कार! शेतीत नवनवीन प्रयोग करायचे असतील, शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड द्यायची असेल किंवा शेतीपूरक जोडधंदा सुरु करून दुप्पट उत्पन्न मिळवायचे असेल, तर सर्वात मोठी अडचण येते ती म्हणजे भांडवलाची (Capital). पैशांची जुळवाजुळव करताना बऱ्याचदा सर्वसामान्य शेतकरी अडचणीत सापडतो. पण आता काळजी करू नका! ‘आधुनिक शेती । Adhunik Sheti’ च्या या विशेष आणि सविस्तर लेखात आपण ‘नाबार्ड कृषी कर्ज योजना’ (NABARD Krishi Karz Yojana 2026) अंतर्गत मिळणाऱ्या भरघोस सबसिडीची (Subsidy) आणि कर्जाची अगदी ए-टू-झेड माहिती घेणार आहोत. चला तर मग, कमी व्याजदरात शेतीसाठी कर्ज कसे मिळवायचे आणि स्वतःची आर्थिक प्रगती कशी साधायची, ते सविस्तर समजून घेऊया.
१. नाबार्ड (NABARD) म्हणजे काय? (Introduction to NABARD)
अनेक शेतकऱ्यांना ‘नाबार्ड’ हा शब्द परिचयाचा असतो, पण ही संस्था नक्की काय काम करते, हे अनेकांना माहीत नसते. नाबार्ड म्हणजेच ‘नॅशनल बँक फॉर ॲग्रिकल्चर अँड रुरल डेव्हलपमेंट’ (National Bank for Agriculture and Rural Development – NABARD) होय. मराठीत याला ‘राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँक’ असे म्हणतात.
ही भारत सरकारची अशी एक सर्वोच्च आणि शिखर बँक (Apex Bank) आहे, जिची स्थापना खास ग्रामीण भागाचा विकास आणि शेतकऱ्यांची आर्थिक उन्नती करण्यासाठी करण्यात आली आहे.
१.१ नाबार्डची कार्यपद्धती (How NABARD Works)
एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्या, नाबार्ड थेट कोणत्याही सामान्य शेतकऱ्याला कर्ज देत नाही. नाबार्ड हे आपल्या गावातील किंवा शहरातील जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका (DCCB), प्रादेशिक ग्रामीण बँका (Regional Rural Banks – RRB) आणि राष्ट्रीयीकृत व्यावसायिक बँकांना (Commercial Banks) कमी व्याजदरात निधी पुरवण्याचे (Refinance) काम करते. त्यानंतर या बँका आपल्याला, म्हणजेच शेतकऱ्यांना ‘नाबार्ड कृषी कर्ज योजना’ अंतर्गत कर्ज आणि सबसिडी देतात.
१.२ ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत नाबार्डचे महत्त्व
- शेतकऱ्यांना वेळेवर आणि कमी व्याजदरात कर्ज उपलब्ध करून देणे.
- शेतीपूरक व्यवसायांसाठी (उदा. पशुपालन, कुक्कुटपालन) भरघोस अनुदान (Capital Subsidy) देणे.
- ग्रामीण भागात कृषी पायाभूत सुविधा (Agriculture Infrastructure) निर्माण करण्यासाठी मदत करणे.
२. नाबार्ड कृषी कर्ज योजना २०२६ चे मुख्य फायदे (Benefits of the Scheme)
‘शेती कर्ज योजना महाराष्ट्र’ या शोधमोहिमेत नाबार्डचे कर्ज सर्वात फायदेशीर का मानले जाते? कारण या योजनेचे फायदेच तसे आहेत:
१. कमी व्याजदर (Low Interest Rates): खाजगी सावकार किंवा इतर महागड्या कर्जांच्या तुलनेत नाबार्ड अनुदानित कर्जाचे व्याजदर अतिशय कमी असतात.
२. भरघोस सबसिडी (High Subsidy): काही विशिष्ट योजनांमध्ये (उदा. डेअरी फार्मिंग) नाबार्ड २५% ते ३३.३३% पर्यंत थेट सबसिडी (Capital Subsidy) देते. यामुळे कर्जाचा मोठा बोजा कमी होतो.
३. दीर्घकालीन परतफेड (Long Repayment Tenure): प्रकल्पानुसार कर्जाची परतफेड करण्यासाठी ३ ते १५ वर्षांपर्यंतचा मोठा कालावधी मिळतो.
४. सोपी प्रक्रिया (Simplified Process): आता २०२६ च्या नवीन नियमांनुसार, ऑनलाईन कर्ज अर्ज प्रक्रिया (Online Application Process) अतिशय पारदर्शक आणि सोपी करण्यात आली आहे.
३. नाबार्डअंतर्गत मिळणाऱ्या विविध कर्ज योजना (Types of NABARD Loans)
नाबार्ड कृषी कर्ज योजना फक्त शेतात पीक घेण्यासाठीच नाही, तर शेतीशी निगडित अनेक गोष्टींसाठी उपलब्ध आहे. शेतकऱ्यांच्या गरजेनुसार नाबार्डने कर्जाचे विविध प्रकार तयार केले आहेत. ते खालीलप्रमाणे आहेत:
३.१ पीक कर्ज किंवा किसान क्रेडिट कार्ड (Crop Loan / KCC)
शेतीची मशागत, बी-बियाणे खरेदी, खते आणि कीटकनाशके घेण्यासाठी जे अल्पमुदतीचे कर्ज (Short-term Loan) लागते, त्यासाठी नाबार्ड किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) द्वारे बँकांना निधी पुरवते.
- फायदा: वेळेवर कर्ज परतफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना व्याजदरात ३% पर्यंत सवलत (Interest Subvention) मिळते, ज्यामुळे हे कर्ज अतिशय स्वस्त पडते.
किसान क्रेडिट कार्ड (KCC Loan) 2026: ऑनलाईन अर्ज, फायदे, व्याजदर आणि पात्रता
पीक कर्ज कसे मिळवावे? 0% व्याजाने ३ लाखांचे Kisan Credit Card (KCC) Loan (2026)
३.२ नाबार्ड पशुपालन आणि दुग्ध व्यवसाय कर्ज (Dairy Farming & Animal Husbandry Loan)
सध्या महाराष्ट्रात ‘नाबार्ड पशुपालन कर्ज योजना’ सर्वात लोकप्रिय आहे. दुग्ध व्यवसाय (Dairy Farming) सुरू करण्यासाठी, संकरित गाई-म्हशी खरेदी करण्यासाठी किंवा आधुनिक गोठा (Modern Shed) उभारण्यासाठी हे कर्ज दिले जाते.
- सबसिडी: या योजनेअंतर्गत सर्वसाधारण प्रवर्गातील (General Category) शेतकऱ्यांना २५% आणि अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ३३.३३% पर्यंत बँक-एंडेड सबसिडी (Back-ended Subsidy) दिली जाते.
यशस्वी दुग्ध व्यवसाय माहिती आणि नियोजन (2026): A to Z गाई-म्हैस पालन (Dairy Farming in Marathi)
३.३ शेळीपालन आणि कुक्कुटपालन कर्ज (Goat & Poultry Farming Loan)
कोरडवाहू पट्ट्यातील शेतकऱ्यांसाठी शेळीपालन हा उत्तम जोडधंदा आहे. ‘शेळीपालन कर्ज नाबार्ड’ अंतर्गत ५०+२ (५० शेळ्या आणि २ बोकड) किंवा १००+५ अशा युनिटसाठी भरघोस कर्ज मिळते. कुक्कुटपालनासाठी (Poultry) शेड उभारणी, पिल्ले आणि खाद्य खरेदीसाठी देखील यातून कर्ज उपलब्ध आहे.
बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय माहिती: कमी खर्चात 100% नफा (Goat Farming Business Plan) A to Z माहिती
३.४ कृषी यांत्रिकीकरण: ट्रॅक्टर आणि अवजारे कर्ज (Tractor & Agri Machinery Loan)
शेतीमध्ये मजुरांची मोठी टंचाई असल्याने ‘नाबार्ड ट्रॅक्टर कर्ज योजना आणि सबसिडी’ (NABARD tractor loan and subsidy) शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरत आहे.
- नवीन ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर (Power Tiller), रोटाव्हेटर (Rotavator), हार्वेस्टर (Harvester) खरेदी करण्यासाठी हे दीर्घ मुदतीचे कर्ज (Term Loan) दिले जाते. यासाठी राज्य शासनाच्या ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) पोर्टलशी समन्वय साधून सबसिडी दिली जाते.
३.५ सिंचन सुविधा आणि ठिबक सिंचन योजना (Irrigation & Drip System)
पाण्याचा योग्य वापर करण्यासाठी शेततळे (Farm Pond), विहीर खोदाई, मोटार पंप आणि सूक्ष्म सिंचन (Micro Irrigation – ठिबक आणि तुषार) संच बसवण्यासाठी नाबार्ड विशेष अर्थसहाय्य करते.
३.६ पॉलीहाऊस आणि शेडनेट कर्ज (Polyhouse Farming Loan)
आधुनिक शेती करून जर तुम्हाला फुलशेती किंवा परदेशी भाज्यांचे (Exotic Vegetables) उत्पादन घ्यायचे असेल, तर पॉलीहाऊस किंवा शेडनेट उभारण्यासाठी कोट्यवधी रुपयांचे कर्ज या योजनेतून अगदी सहज मंजूर केले जाते.
पॉलीहाऊस उभारणी: लागणारा खर्च, नफा आणि सरकारी अनुदान | Polyhouse Farming Guide
४. कर्जासाठी आवश्यक पात्रता आणि अटी (Eligibility Criteria 2026)
कोणतीही बँक कर्ज देताना कर्जदाराची पात्रता (Eligibility) नक्की तपासते. ‘नाबार्ड कृषी कर्ज योजना २०२६’ (NABARD krishi karz yojana 2026 mahiti) अंतर्गत लाभ मिळवण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
१. भारतीय नागरिकत्व आणि शेतकरी असणे: अर्जदार हा मूळचा भारतीय असावा आणि त्याच्या नावावर स्वतःची शेतजमीन असावी.
२. शेतकरी गट: केवळ वैयक्तिक शेतकरीच नाही, तर बचत गट (Self Help Groups – SHGs), संयुक्त दायित्व गट (Joint Liability Groups – JLGs) आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्या (Farmer Producer Organizations – FPOs) देखील या कर्जासाठी पात्र आहेत.
३. थकबाकीदार नसावा (No Defaulter): अर्जदाराने यापूर्वी घेतलेले कोणतेही बँक कर्ज थकीत (Default) ठेवलेले नसावे. तो बँकेचा थकबाकीदार (Defaulter) नसावा.
४.१ अल्पभूधारक आणि अत्यल्पभूधारक शेतकरी निकष
नाबार्डचा मुख्य भर हा तळागाळातील शेतकऱ्यांवर असतो. त्यामुळे ज्यांच्याकडे २ हेक्टरपेक्षा (५ एकर) कमी जमीन आहे, अशा अत्यल्प व अल्पभूधारक (Marginal and Small Farmers) शेतकऱ्यांना कर्ज मंजुरी आणि सबसिडीमध्ये नेहमीच प्राधान्य दिले जाते.
४.२ वय आणि सिबिल स्कोअरची (CIBIL Score) अट
- वय: अर्जदाराचे वय साधारणपणे १८ ते ७० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
- सिबिल स्कोअर (CIBIL Score): पीक कर्जासाठी सिबिलची फार कठोर अट नसते. परंतु, ट्रॅक्टर किंवा नाबार्ड पशुपालन कर्ज योजनेसाठी (Dairy farming loan) तुमचा सिबिल स्कोअर ७०० च्या वर असेल, तर कर्ज एका झटक्यात आणि कमी कागदपत्रांवर मंजूर होते.
५. आवश्यक कागदपत्रे कोणती लागतात? (Required Documents)
कर्ज मिळवण्यात सर्वात मोठा अडथळा येतो तो अपुऱ्या कागदपत्रांचा. तुमच्या फाईलमध्ये कोणतीही त्रुटी राहू नये यासाठी आम्ही खालील चेकलिस्ट (Checklist) दिली आहे.
टेबल २: शेती कर्जासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे (चेकलिस्ट)
| अ. क्र. | आवश्यक कागदपत्र (Document) | त्याचा उपयोग / महत्त्व |
| १ | ओळखपत्र (ID Proof) | आधार कार्ड (Aadhaar Card), पॅन कार्ड (PAN Card), किंवा मतदान कार्ड. |
| २ | रहिवासी पुरावा (Address Proof) | वीज बिल, रेशन कार्ड किंवा ग्रामपंचायतीचा रहिवासी दाखला. |
| ३ | जमिनीचे रेकॉर्ड (Land Records) | अद्ययावत ७/१२ उतारा, ८-अ चा उतारा आणि फेरफार नक्कल (Mutation Entry). |
| ४ | बँक पासबुक (Bank Details) | राष्ट्रीयीकृत किंवा DCCB बँकेचे पासबुक आणि मागील ६ महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट. |
| ५ | प्रकल्प अहवाल (Project Report) | (फक्त मोठ्या कर्जांसाठी उदा. शेळीपालन, गोठा) व्यवसायाचा अंदाजित खर्च आणि नफा. |
| ६ | दरपत्रक (Quotation) | ट्रॅक्टर, ठिबक किंवा यंत्रसामग्री खरेदी करणार असल्यास अधिकृत डीलरचे कोटेशन. |
| ७ | नो ड्युज सर्टिफिकेट (No Dues) | इतर कोणत्याही बँकेचे कर्ज थकीत नसल्याचा दाखला (बेबाकी प्रमाणपत्र). |
६. नाबार्ड कर्ज व्याजदर आणि सबसिडीचे गणित (Interest Rates & Subsidy Calculation)
खाजगी सावकाराच्या जाचातून शेतकऱ्याला सोडवणे हाच नाबार्डचा उद्देश आहे. शेती कर्ज व्याजदर २०२६ (Agri loan interest rate 2026) च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, हे दर इतर व्यावसायिक कर्जांपेक्षा खूपच कमी आहेत.
टेबल ३: विविध राष्ट्रीयीकृत आणि सहकारी बँकांचे कृषी कर्ज व्याजदर (Interest Rates २०२६)
| कर्जाचा प्रकार (Loan Type) | अंदाजित व्याजदर (Interest Rate) | मिळणारी सवलत / सबसिडी |
| अल्पमुदतीचे पीक कर्ज (KCC) | ७% प्रतिवर्ष | वेळेवर परतफेड केल्यास ३% सूट (म्हणजेच प्रत्यक्ष दर ४%) |
| ट्रॅक्टर आणि यांत्रिकीकरण कर्ज | ९% ते ११% प्रतिवर्ष | महाडीबीटी द्वारे अनुदान |
| नाबार्ड पशुपालन कर्ज (Dairy/Goat) | ८.५% ते १०.५% | २५% ते ३३.३३% कॅपिटल सबसिडी |
| कृषी पायाभूत सुविधा (शेड/गोदाम) | ८% ते १०% | शासनाच्या योजनेनुसार अनुदान |
६.१ सबसिडी खात्यावर कशी जमा होते? (Back-ended Subsidy Process)
बऱ्याच शेतकऱ्यांचा असा समज असतो की कर्ज मंजूर झाल्यावर सबसिडीचे पैसे थेट हातात मिळतील. पण तसे नसते! नाबार्ड ‘बॅक-एंडेड सबसिडी’ (Back-ended Subsidy) ही पद्धत वापरते.
- याचा अर्थ: जेव्हा तुमचे कर्ज मंजूर होते, तेव्हा सबसिडीची रक्कम बँकेच्या एका रिझर्व्ह खात्यात (Subsidy Reserve Fund Account) जमा करून ठेवली जाते.
- तुम्ही जेव्हा तुमचा प्रकल्प यशस्वीपणे चालवता आणि कर्जाचे ठरलेले हप्ते (EMIs) वेळेवर भरता, तेव्हा कर्जाच्या शेवटच्या टप्प्यात ती सबसिडीची रक्कम तुमच्या मूळ कर्जाच्या मुद्दलातून वजा (Adjust) केली जाते. यामुळे शेतकरी खरोखरच व्यवसाय करण्यासाठी कर्ज घेतात, केवळ सबसिडी लाटण्यासाठी नाही, हे सुनिश्चित होते.
७. नाबार्ड कृषी कर्जासाठी अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Application Process)
तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार ऑनलाईन (Online) किंवा ऑफलाईन (Offline) पद्धतीने अर्ज करू शकता.
७.१ ऑफलाईन अर्ज प्रक्रिया (तुमच्या गावातील बँकेमार्फत)
- बँकेला भेट द्या: तुमच्या गावातील किंवा तालुक्यातील जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक (DCCB) किंवा राष्ट्रीयीकृत बँकेच्या (उदा. SBI, Bank of Maharashtra) शाखेत जा.
- माहिती घ्या: तेथील कृषी अधिकारी (Agriculture Field Officer) किंवा बँक मॅनेजरला तुम्हाला कोणता व्यवसाय करायचा आहे, ते सांगा.
- कर्ज अर्ज भरा: बँकेतून ‘नाबार्ड कृषी कर्ज योजना’ किंवा ‘शेती कर्ज’ याचा फॉर्म (Application Form) घ्या. त्यात सर्व माहिती अचूक भरा.
- प्रोजेक्ट रिपोर्ट जोडा: पशुपालन किंवा ट्रॅक्टर कर्ज असेल, तर सोबत सीए (CA) कडून बनवलेला प्रकल्प अहवाल (Project Report) आणि दरपत्रक (Quotation) जोडा.
- पडताळणी आणि मंजुरी: बँक अधिकारी तुमच्या शेताची किंवा जागेची पाहणी करतील (Field Visit). सर्व बरोबर असल्यास तुमचे कर्ज मंजूर केले जाईल.
७.२ ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया (Online Portal Process)
सरकारने आता ‘जनसमर्थ पोर्टल’ (JanSamarth Portal) आणि ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) द्वारे कृषी पायाभूत सुविधा निधी (Agriculture Infrastructure Fund) आणि इतर सबसिडी मिळवणे सोपे केले आहे.
- वेबसाईटवर जा: जनसमर्थ किंवा महाडीबीटी च्या अधिकृत वेबसाईटवर जा.
- रजिस्ट्रेशन (Registration): तुमचा आधार क्रमांक आणि मोबाईल नंबर टाकून लॉगीन करा.
- योजना निवडा: ‘Agriculture Loan’ किंवा ‘कृषी यांत्रिकीकरण/पशुपालन’ हा पर्याय निवडा.
- माहिती भरा: तुमची वैयक्तिक माहिती, बँक डिटेल्स आणि जमिनीचा तपशील ऑनलाईन भरा.
- डॉक्युमेंट्स अपलोड (Upload Documents): ७/१२, आधार कार्ड, कोटेशन यांच्या PDF फाईल्स अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा. त्यानंतर तुम्हाला एक ट्रॅकिंग आयडी (Tracking ID) मिळेल, ज्यावरून तुम्ही अर्जाची स्थिती तपासू शकता.
८. शेतकऱ्यांच्या कर्जाचे अर्ज नामंजूर होण्याची प्रमुख कारणे (Why loans get rejected?)
अनेकदा शेतकऱ्यांची तक्रार असते की, बँक कर्ज देत नाही. पण त्यामागे काही तांत्रिक कारणे असतात:
१. अपूर्ण कागदपत्रे: ७/१२ उताऱ्यावर बोजा असणे किंवा वारसाची नोंद नसणे.
२. सिबिल स्कोअर खराब असणे: जुने कर्ज थकीत ठेवल्यामुळे सिबिल स्कोअर (CIBIL Score) खराब झालेला असतो.
३. अव्यवहार्य प्रकल्प अहवाल: तुम्ही जो व्यवसाय दाखवत आहात, त्याची परतफेड क्षमता (Repayment Capacity) बँकेला योग्य वाटत नाही.
८.१ या चुका करणे टाळा (Mistakes to Avoid)
कर्ज घेण्यापूर्वीच स्थानिक नैसर्गिक आपत्ती (Localized Calamity) आल्यास पिकाचे नुकसान होऊ शकते, याचा विचार करून पिकाचा विमा (Crop Insurance) नक्की काढा. कर्जाच्या पैशांचा वापर ज्या कामासाठी कर्ज घेतले आहे, त्यासाठीच करा (No Diversion of Funds).
९. नाबार्ड आणि जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकांचा (DCCB) समन्वय
महाराष्ट्रातील खेड्यापाड्यात राष्ट्रीयीकृत बँकांपेक्षा ‘जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकांचे’ (DCCB bank agri loan) जाळे मोठे आहे. नाबार्ड याच DCCB बँकांना अत्यंत कमी दरात (रिफायनान्स) निधी देते. त्यामुळे थेट गावातून, ओळखीच्या बँकेतून शेतकऱ्यांना कर्ज मिळणे सोपे जाते. सोसायटीमार्फत मिळणारे पीक कर्ज हे नाबार्डच्याच निधीतून आपल्यापर्यंत पोहोचते, हे नेहमी लक्षात ठेवा.
विविध कृषी कर्ज कसे मिळवावे? (Agriculture Loan): संपूर्ण माहिती आणि प्रक्रिया
१०. निष्कर्ष आणि तुमचा पुढचा टप्पा: शेतकऱ्याची प्रगती, नाबार्डची साथ!
शेतकरी मित्रांनो, शेती हा आता केवळ व्यवसाय राहिलेला नाही, तर ते एक आधुनिक विज्ञान आणि उद्योग बनले आहे. ‘नाबार्ड कृषी कर्ज योजना २०२६’ ही तुमच्या शेतीला आधुनिकतेची जोड देण्यासाठी आणि पशुपालनासारखे जोडधंदे उभारण्यासाठी एक सुवर्णसंधी आहे. योग्य कागदपत्रे, उत्तम सिबिल स्कोअर आणि अचूक माहितीच्या आधारे तुम्ही हे कर्ज आणि भरघोस सबसिडी सहज मिळवू शकता.
‘आधुनिक शेती । Adhunik Sheti’ च्या माध्यमातून आम्ही नेहमीच महाराष्ट्रातील सर्वसामान्य शेतकऱ्यांपर्यंत अचूक, पारदर्शक आणि लेटेस्ट माहिती पोहोचवण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करतो. तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? किंवा कर्जासाठी अर्ज करताना तुम्हाला कोणती अडचण येत असेल, तर खाली कमेंट बॉक्समध्ये (Comment Box) नक्की सांगा. ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या गावातील इतर शेतकरी मित्रांसोबत आणि व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर नक्की शेअर करा!
धन्यवाद ..! 🌿(आधुनिक शेती परिवार)
११. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१. नाबार्ड थेट शेतकऱ्यांना कर्ज देते का?
उत्तर: नाही, नाबार्ड थेट कोणत्याही शेतकऱ्याला कर्ज देत नाही. नाबार्ड ही एक शिखर बँक आहे, जी व्यावसायिक बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRBs) आणि जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकांना (DCCBs) वित्तपुरवठा करते. तुम्हाला कर्ज तुमच्या स्थानिक बँकेतूनच घ्यावे लागते.
२. नाबार्ड पशुपालन कर्ज योजनेत किती टक्के सबसिडी मिळते?
उत्तर: २०२६ च्या लेटेस्ट निकषांनुसार, दुग्ध व्यवसाय आणि पशुपालनासाठी सर्वसाधारण वर्गातील (General) शेतकऱ्यांना २५% आणि SC/ST वर्गातील शेतकऱ्यांना ३३.३३% पर्यंत सबसिडी (Capital Subsidy) मिळू शकते.
३. ट्रॅक्टर कर्जावर नाबार्डची सबसिडी उपलब्ध आहे का?
उत्तर: होय, कृषी यांत्रिकीकरण योजनेअंतर्गत ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर आणि रोटाव्हेटर खरेदीसाठी नाबार्ड अर्थसहाय्य करते. यासाठी राज्याच्या महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवरून अर्ज करणे अधिक सोयीचे ठरते.
४. कर्जासाठी माझा CIBIL Score किती असावा?
उत्तर: पीक कर्जासाठी (विशेषतः KCC) सिबिल स्कोअरची फार कडक अट नसते. परंतु, ट्रॅक्टर किंवा नाबार्ड डेअरी फार्मिंगसारख्या (Dairy farming) मोठ्या कर्जासाठी तुमचा CIBIL Score ७०० किंवा त्यापेक्षा जास्त असल्यास कर्ज जलद मंजूर होते.
५. ‘बॅक-एंडेड सबसिडी’ (Back-ended Subsidy) म्हणजे नक्की काय?
उत्तर: ‘बॅक-एंडेड सबसिडी’ म्हणजे कर्जाची रक्कम मंजूर झाल्यावर सबसिडीची रक्कम थेट तुमच्या हातात न मिळता, ती बँकेच्या एका रिझर्व्ह खात्यात जमा होते. तुम्ही कर्जाचे योग्य हप्ते भरल्यास शेवटी ती सबसिडी तुमच्या मूळ कर्जातून वजा केली जाते.
६. नाबार्ड शेती कर्जासाठी कोणते बँक खाते लागते?
उत्तर: तुम्ही कोणत्याही राष्ट्रीयीकृत बँकेत (उदा. SBI, Bank of Maharashtra) किंवा तुमच्या जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेत (DCCB) तुमचे आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड लिंक असलेले बचत खाते (Savings Account) असणे आवश्यक आहे.
७. एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या योजनांसाठी नाबार्ड कर्ज घेता येते का?
उत्तर: होय. जर तुमची कर्जाची परतफेड क्षमता (Repayment Capacity) चांगली असेल आणि दोन्ही प्रकल्प शेतीशी निगडित असतील (उदा. पीक कर्ज आणि शेळीपालन), तर बँक तुम्हाला एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या कर्ज योजनांचा लाभ नक्की देऊ शकते.
