शेतकरी मित्रांनो, विजेच्या लपंडावामुळे (Load Shedding) आणि रात्री-अपरात्री शेताला पाणी देण्याच्या त्रासामुळे तुम्हीही वैतागला आहात का? रात्रीच्या वेळी शेतात पाणी भरताना जंगली जनावरांची भीती आणि अपुरी वीज यामुळे पिकांचे होणारे नुकसान ही आपल्या महाराष्ट्रातील प्रत्येक शेतकऱ्याची मोठी अडचण आहे.
तुमची हीच अडचण कायमची दूर करण्यासाठी आणि दिवसा शाश्वत वीज उपलब्ध करून देण्यासाठी शासनाची ‘पीएम कुसुम योजना’ (PM Kusum Yojana) एक मोठे वरदान ठरत आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना तब्बल ९०% ते ९५% अनुदानावर (Subsidy) सोलर पंप मिळतो.
आजच्या या ‘आधुनिक शेती । Adhunik Sheti’ च्या विशेष आणि सविस्तर लेखात आपण प्रधानमंत्री कुसुम सोलर पंप योजना अर्ज कसा करावा, यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे कोणती, आणि pm kusum yojana online registration maharashtra ची संपूर्ण प्रक्रिया (Step-by-step Process) अगदी सोप्या भाषेत पाहणार आहोत. चला तर मग, आपल्या शेतीला आधुनिकतेची आणि सौर ऊर्जेची जोड देऊया!
पीएम कुसुम योजना (PM Kusum Yojana) म्हणजे नक्की काय?
पीएम कुसुम योजना (Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan) ही भारत सरकारची एक अत्यंत महत्त्वकांक्षी आणि शेतकरी हिताची सौर ऊर्जा पंप योजना (Solar Pump Scheme) आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना डिझेल पंप (Diesel Pumps) आणि पारंपारिक वीज कनेक्शनवरील अवलंबित्व कमी करून त्यांना सौर ऊर्जेकडे (Solar Energy) वळवणे हा आहे.
आपल्या महाराष्ट्रात ही योजना महाऊर्जा (MahaUrja – MEDA) विभागामार्फत राबवली जाते. या योजनेअंतर्गत, ज्या शेतकऱ्यांच्या शेतात सिंचनाची सोय आहे पण वीज कनेक्शन नाही (Off-grid), अशा शेतकऱ्यांना अनुदानावर सोलर पंप दिले जातात. यामुळे शेतकऱ्यांना स्वतःच्या शेतात, दिवसा मुबलक पाणी उपसता येते.
योजनेची पार्श्वभूमी आणि सुरुवात
२०१९ मध्ये केंद्र सरकारने या योजनेची घोषणा केली होती. आज महाऊर्जा सोलर पंप योजना २०२६ महाराष्ट्र अंतर्गत लाखो शेतकऱ्यांनी या योजनेचा लाभ घेतला आहे. या योजनेमुळे केवळ शेतकऱ्यांचीच आर्थिक बचत होत नाही, तर पर्यावरणाचेही रक्षण होते (Environmental Protection).
कुसुम सोलर पंप योजनेची मुख्य उद्दिष्टे (Main Objectives)
शासनाने ही योजना सुरू करण्यामागे काही अत्यंत महत्त्वाची उद्दिष्टे ठेवली आहेत:
- दिवसा वीज पुरवठा (Daytime Power Supply): शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचन (Irrigation) करणे शक्य व्हावे, जेणेकरून रात्रीच्या वेळी शेतात जाण्याचा धोका टळावा.
- डिझेल पंपांची हकालपट्टी: डिझेलचे वाढते दर पाहता, शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च (Production Cost) कमी करणे.
- पारंपारिक विजेची बचत: वीज वितरण कंपन्यांवरील ताण कमी करणे आणि अखंडित वीजपुरवठा सुनिश्चित करणे.
- आर्थिक स्थैर्य (Financial Stability): एकदा सोलर पंप बसवला की, किमान २५ वर्षे विजेचे बिल (Electricity Bill) भरण्याची चिंता उरत नाही.
शेतकऱ्यांसाठी पीएम कुसुम योजनेचे फायदे (Benefits for Farmers)
जर तुम्ही पीएम कुसुम योजना (PM Kusum Yojana) अंतर्गत सोलर पंप बसवला, तर तुम्हाला खालील जबरदस्त फायदे मिळतात:
१. ९०% बंपर अनुदान (Subsidy): शेतकऱ्याला पंपाच्या एकूण किमतीच्या फक्त १०% रक्कम भरावी लागते. ९०% रक्कम केंद्र आणि राज्य सरकार मिळून भरते.
२. वीज बिलातून कायमची मुक्ती (Zero Electricity Bill): सोलर पंपासाठी कोणतेही मासिक वीज बिल येत नाही.
३. कमी देखभाल खर्च (Low Maintenance Cost): सोलर पॅनेल्स (Solar Panels) आणि पंपाची रचना अतिशय मजबूत असते. याची देखभाल करणे खूप सोपे आहे.
४. पाण्याचे योग्य नियोजन: दिवसा मुबलक पाणी उपलब्ध असल्याने पिकांना वेळेवर पाणी देता येते. (यासोबतच तुम्ही ‘ठिबक सिंचन योजना’ वापरल्यास पाण्याचा थेंब न थेंब कामी येतो.)
५. पर्यावरणाला अनुकूल (Eco-Friendly): प्रदूषण होत नाही आणि कार्बन उत्सर्जन (Carbon Emission) टळते.
पीएम कुसुम योजना महाराष्ट्र: कोणाला मिळणार लाभ? (Eligibility Criteria)
मित्रांनो, पीएम कुसुम योजना सर्वांसाठी असली तरी, शासनाने यासाठी काही महत्त्वाच्या अटी आणि नियम (Terms & Conditions) घालून दिले आहेत. अर्ज करण्यापूर्वी आपण पात्र आहोत की नाही, हे तपासून पाहणे गरजेचे आहे.
खुल्या गटातील (Open Category) शेतकऱ्यांसाठी अटी
- अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- शेतकऱ्याच्या नावे शेतजमीन आणि स्वतःचा पाण्याचा शाश्वत स्रोत (विहीर, बोअरवेल, शेततळे, नदी) असावा.
- ७/१२ उताऱ्यावर पाण्याची नोंद: सर्वात महत्त्वाची अट म्हणजे तुमच्या जमिनीच्या ७/१२ उताऱ्यावर विहीर किंवा बोअरवेलची नोंद असणे सक्तीचे आहे.
- वीज कनेक्शन नसावे: शेतकऱ्याकडे आधीच महावितरणचा (MSEDCL) कृषी पंप वीज जोडणी (Electricity Connection) नसावी.
अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) प्रवर्गासाठी विशेष सवलत
- अनुसूचित जाती आणि जमातीतील शेतकऱ्यांसाठी या योजनेत ५% अतिरिक्त सवलत दिली जाते. म्हणजेच त्यांना फक्त ५% लाभार्थी वाटा (Beneficiary Contribution) भरावा लागतो.
- यासाठी त्यांच्याकडे जातीचा दाखला (Caste Certificate) असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
कुसुम योजनेसाठी लागणारी अत्यंत महत्त्वाची कागदपत्रे (Required Documents)
कुसुम सोलर पंप योजनेची कागदपत्रे कोणती लागतात, हा प्रश्न सर्वसामान्य शेतकऱ्याला नेहमी पडतो. ऑनलाईन अर्ज करताना कोणतीही अडचण येऊ नये म्हणून खालील कागदपत्रे आधीच स्कॅन (Scan) करून तयार ठेवा.
टेबल १: आवश्यक कागदपत्रे आणि फाईलची साईज (Document Upload Limits)
| अ.क्र. | कागदपत्राचे नाव (Document Name) | फाईलचा प्रकार (Format) | फाईल साईज लिमिट |
| १ | ७/१२ उतारा (विहीर/बोअरवेल नोंद असलेला) | PDF / JPEG | २०० KB पर्यंत |
| २ | ८-अ उतारा (8-A Certificate) | PDF / JPEG | २०० KB पर्यंत |
| ३ | आधार कार्ड (Aadhar Card – मोबाईल लिंक असलेले) | PDF / JPEG | २०० KB पर्यंत |
| ४ | बँक पासबुक (पहिले पान) किंवा रद्द केलेला चेक | PDF / JPEG | २०० KB पर्यंत |
| ५ | जातीचा दाखला (फक्त SC/ST प्रवर्गासाठी) | PDF / JPEG | २०० KB पर्यंत |
| ६ | पासपोर्ट साईझ फोटो (Passport Size Photo) | JPEG / JPG | ५० KB पर्यंत |
(टीप: जर ७/१२ वर पाण्याची नोंद नसेल, तर तलाठी साहेबांकडून दिलेला जलस्रोत प्रमाणपत्र (Water Source Certificate) अपलोड करू शकता.)
सोलर पंपाची क्षमता (HP) आणि भरावा लागणारा हिस्सा (Subsidy Structure)
तुमच्या शेतासाठी किती एचपी (HP – Horse Power) चा पंप लागेल, हे तुमच्या विहिरीची किंवा बोअरवेलची खोली (Depth) आणि जमिनीच्या क्षेत्रावर (Land Area) अवलंबून असते. अनेकांना प्रश्न असतो की 3 hp solar pump price in maharashtra subsidy किती आहे? खालील तक्त्यावरून तुम्हाला याचा सविस्तर अंदाज येईल.
टेबल २: पंपाची क्षमता (HP) नुसार अंदाजित लाभार्थी वाटा (Beneficiary Contribution Table)
| पंपाची क्षमता (Capacity) | आवश्यक शेतजमीन (Land Limit) | खुल्या प्रवर्गासाठी हिस्सा (Open – 10%) | SC/ST प्रवर्गासाठी हिस्सा (5%) |
| ३ एचपी (3 HP) | २.५ एकर पर्यंत | ₹ १९,३८०/- (अंदाजे) | ₹ ९,६९०/- (अंदाजे) |
| ५ एचपी (5 HP) | ५ एकर पर्यंत | ₹ २६,९७५/- (अंदाजे) | ₹ १३,४८८/- (अंदाजे) |
| ७.५ एचपी (7.5 HP) | ५ एकर पेक्षा जास्त | ₹ ३७,४४०/- (अंदाजे) | ₹ १८,७२०/- (अंदाजे) |
(महत्त्वाची सूचना: वरील दर हे अंदाजित आहेत. शासनाच्या नवीन टेंडरनुसार (Tender) आणि तुम्ही निवडलेल्या कंपनीनुसार यामध्ये थोडाफार बदल होऊ शकतो. अचूक रक्कम तुम्हाला महाऊर्जा पोर्टलवर कोटेशन (Quotation) आल्यावरच दिसेल.)
पीएम कुसुम योजनेचा ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Registration)
मित्रांनो, pm kusum yojana online registration maharashtra ही प्रक्रिया आता पूर्णपणे ऑनलाईन (Online) झाली आहे. तुम्हाला कोणत्याही एजंटला (Agent) पैसे देण्याची गरज नाही. तुम्ही स्वतः मोबाईलवर किंवा जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्रात जाऊन (Maha e-Seva Kendra) हा फॉर्म भरू शकता.
प्रधानमंत्री कुसुम सोलर पंप योजना अर्ज कसा करावा याची सविस्तर प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
पायरी १: महाऊर्जा (MahaUrja) पोर्टलवर नवीन नोंदणी (New Registration) करणे
१. सर्वात आधी महाऊर्जाच्या अधिकृत वेबसाईटवर जा. (सर्च इंजिनमध्ये ‘MahaUrja’ किंवा ‘Kusum MahaUrja’ टाईप करा).
२. मुख्य पानावर “कुसुम योजना लाभार्थी नोंदणी” (Beneficiary Registration) या पर्यायावर क्लिक करा.
३. आता एक फॉर्म ओपन होईल, तिथे तुमचा चालू मोबाईल नंबर टाका आणि ‘Send OTP’ वर क्लिक करा.
४. मोबाईलवर आलेला ओटीपी (OTP) टाकून पडताळणी (Verify) करा.
५. त्यानंतर स्वतःचा एक सुरक्षित पासवर्ड (Password) तयार करा आणि जतन करा.
पायरी २: स्वतःचे प्रोफाईल तयार करणे आणि जमिनीचा तपशील भरणे
१. तयार केलेल्या युजर आयडी (User ID) आणि पासवर्डने पोर्टलवर लॉग-इन (Login) करा.
२. आता ‘अर्ज करा’ (Apply Now) या बटणावर क्लिक करा.
३. तुमच्या आधार कार्डवरील हुबेहूब नाव, पत्ता, तालुका, जिल्हा आणि गाव निवडा.
४. शेतजमिनीचा तपशील भरताना खाते क्रमांक, गट क्रमांक (Gut Number) आणि जमिनीचे एकूण क्षेत्र (Area in Hectare) काळजीपूर्वक टाका.
५. पाण्याचा स्रोत (विहीर/बोअरवेल/शेततळे) निवडा आणि त्याची अंदाजित खोली (Depth in feet) तिथे लिहा.
पायरी ३: कागदपत्रे योग्य साईझमध्ये अपलोड करणे
१. वर टेबल १ मध्ये सांगितल्याप्रमाणे ७/१२ उतारा, ८-अ, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकचे फोटो अपलोड (Upload) करा.
२. फोटोची साईझ २०० KB च्या आत असल्याची खात्री करा, अन्यथा पोर्टल फाईल स्वीकारणार नाही.
३. सर्व माहिती एकदा तपासून घ्या आणि ‘Submit’ (अर्ज जमा करा) या बटणावर क्लिक करा.
पायरी ४: कोटेशन (Quotation) आल्यानंतर पेमेंट करणे
१. तुमचा अर्ज सबमिट झाल्यानंतर महाऊर्जाच्या अधिकाऱ्यांकडून त्याची छाननी (Scrutiny) केली जाते.
२. कागदपत्रे योग्य असल्यास, तुम्हाला तुमच्या मोबाईलवर ‘कोटेशन’ (Quotation) प्राप्त झाल्याचा SMS येतो.
३. त्यानंतर पुन्हा पोर्टलवर लॉग-इन करून ‘Payment’ (पैसे भरणे) या पर्यायावर क्लिक करा.
४. तुम्ही नेट बँकिंग (Net Banking), डेबिट कार्ड (Debit Card) किंवा UPI (PhonePe/Google Pay) द्वारे तुमच्या वाट्याची रक्कम (लाभार्थी हिस्सा) भरू शकता.
५. पेमेंट यशस्वी (Payment Successful) झाल्यावर पावती (Receipt) नक्की डाऊनलोड (Download) करून ठेवा. यानंतर तुम्हाला कंपनी निवडण्याचा पर्याय मिळतो आणि काही दिवसांतच तुमच्या शेतात पंप बसवला जातो.
ऑनलाईन फॉर्म भरताना घ्यायची काळजी (Important Precautions)
पीएम कुसुम योजना चा फॉर्म भरताना अनेक शेतकरी छोट्या-छोट्या चुका करतात, ज्यामुळे त्यांचा फॉर्म रद्द (Reject) होतो. त्यामुळे खालील गोष्टी नक्की लक्षात ठेवा:
- मोबाईल नंबर: जो मोबाईल नंबर नेहमी चालू असतो आणि आधार कार्डशी लिंक आहे, तोच नंबर फॉर्ममध्ये द्या. सर्व SMS याच नंबरवर येतील.
- आधार आणि बँक जुळणी: तुमच्या आधार कार्डवरील नाव आणि बँक पासबुकवरील नाव (Name Mismatch) वेगवेगळे नसावे. असल्यास आधी दुरुस्त करून घ्या.
- पाण्याची नोंद: ७/१२ उताऱ्यावर विहीर किंवा बोअरवेलची नोंद नसल्यास, फॉर्म भरू नका. तो १००% रद्द होईल. आधी तलाठी कार्यालयातून नोंद करून घ्या.
- अधिकृत पोर्टल: बोगस किंवा फेक (Fake) वेबसाईटपासून सावध राहा. नेहमी
https://kusum.mahaurja.com/या अधिकृत शासकीय लिंकचाच वापर करा.
नेहमी येणाऱ्या तांत्रिक अडचणी आणि त्यावरील उपाय (Troubleshooting & Portal Errors)
१. सर्व्हर डाऊन असणे (Server Down/Timeout):
जेव्हा शासनाकडून नवीन कोटा (Quota) उपलब्ध होतो, तेव्हा एकाच वेळी लाखो शेतकरी साईटवर येतात. त्यामुळे पोर्टल स्लो होते. अशा वेळी रात्री उशिरा किंवा सकाळी लवकर (Early Morning) फॉर्म भरण्याचा प्रयत्न करा.
२. पेमेंट फेल होणे (Payment Failed Issue):
पैसे कट झाले पण पावती मिळाली नाही (Amount Deducted but Receipt not generated) असा मेसेज आल्यास, घाबरू नका. लगेच दुसरे पेमेंट करू नका. २४ ते ४८ तास वाट पहा. बहुतांश वेळा पेमेंट आपोआप अपडेट (Auto Update) होते.
३. नैसर्गिक आपत्तीमुळे पंप खराब झाल्यास (Localized Calamity / Intimation):
कधीकधी वादळ किंवा वीज पडून सोलर पॅनेलचे नुकसान होते. अशा वेळी तत्काळ कंपनीच्या टोल-फ्री नंबरवर तक्रार नोंदवा (Intimation). सर्व पंपांचा विमा (Insurance) काढलेला असतो.
सोलर पंप बसवल्यानंतर त्याची देखभाल कशी करावी? (Maintenance Tips)
शेतकरी मित्रांनो, पीएम कुसुम योजना (PM Kusum Yojana) अंतर्गत पंप बसवून मिळाला म्हणजे जबाबदारी संपली असे नाही. त्याची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
सोलर पॅनेलची नियमित स्वच्छता (Cleaning Panels)
पॅनेलवर धूळ, माती किंवा पक्ष्यांची विष्ठा साचल्यास त्याची वीज निर्मिती क्षमता (Power Generation Capacity) कमी होते. त्यामुळे दर १५ दिवसांनी सकाळी किंवा संध्याकाळी (ऊन नसताना) पॅनेल्स साध्या पाण्याने आणि मऊ सुती कापडाने स्वच्छ पुसून घ्यावेत.
केबल आणि अर्थिंगची तपासणी (Cable & Earthing Check)
- पंपाची वायर (Cable) उंदीर किंवा इतर प्राण्यांनी कुरतडली नाही ना, याकडे लक्ष ठेवा.
- अर्थिंगची (Earthing) वायर जमिनीला व्यवस्थित जोडलेली आहे का, हे वेळोवेळी तपासा, जेणेकरून वीज पडल्यास (Lightning Strike) सिस्टीम सुरक्षित राहील.
- कंट्रोलरच्या (Controller Box) बॉक्समध्ये पाणी जाणार नाही, याची काळजी घ्या.
शेतकऱ्यांनो, आता रात्रीच्या जागरणाला करा कायमचा रामराम!
शेतकरी बांधवांनो, ‘पीएम कुसुम योजना’ (PM Kusum Yojana) ही खऱ्या अर्थाने आपल्या बळीराजाला दिवसा शाश्वत वीज देणारी आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणारी महायोजना आहे. ९०% अनुदानावर मिळणारा हा सोलर पंप म्हणजे शेतीसाठी केलेली एक कायमस्वरूपी गुंतवणूक (Long-term Investment) आहे. आता डिझेलच्या वाढत्या भावाची चिंता नाही आणि रात्री-अपरात्री शेतात जाण्याची भीती नाही!
आम्हाला आशा आहे की, ‘आधुनिक शेती । Adhunik Sheti’ वरील हा सविस्तर आणि शास्त्रशुद्ध लेख वाचून तुम्हाला ऑनलाईन अर्ज करताना कोणतीही अडचण येणार नाही. हा लेख वाचून तुम्ही तुमचा हक्काचा सोलर पंप नक्की मिळवाल असा आम्हाला विश्वास वाटतो.
जर तुम्हाला फॉर्म भरताना काही तांत्रिक अडचण आली किंवा या योजनेबद्दल तुमच्या मनात आणखी काही शंका (Doubts) असतील, तर खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की विचारा. आम्ही तुमच्या प्रश्नांची उत्तरे नक्की देऊ. तसेच, ही महत्त्वाची आणि फायद्याची माहिती तुमच्या गावातील इतर शेतकरी मित्रांसोबत WhatsApp आणि Facebook वर शेअर करायला अजिबात विसरू नका!
धन्यवाद ..! 🌿 (आधुनिक शेती परिवार)
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
१. पीएम कुसुम योजनेचा टोल फ्री क्रमांक (Helpline Number) कोणता आहे?
उत्तर: पीएम कुसुम योजनेशी संबंधित कोणत्याही तांत्रिक अडचणीसाठी किंवा माहितीसाठी तुम्ही महाऊर्जा (MahaUrja) च्या अधिकृत टोल-फ्री क्रमांक १८००-२३३-८९९९ किंवा १८००-१२१-३२१ वर कार्यालयीन वेळेत संपर्क साधू शकता.
२. ३ एचपी (3 HP) आणि ५ एचपी (5 HP) सोलर पंपासाठी शेतकऱ्याला किती पैसे भरावे लागतात?
उत्तर: खुल्या प्रवर्गातील (Open Category) शेतकऱ्यांसाठी ३ एचपी पंपासाठी साधारण १९,३८० रुपये आणि ५ एचपी पंपासाठी २६,९७५ रुपये (१०% लाभार्थी वाटा) भरावे लागतात. अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) गटातील शेतकऱ्यांना यात अतिरिक्त ५% सवलत मिळते. (हे दर शासनाच्या निविदेनुसार वेळोवेळी बदलू शकतात, त्यामुळे पोर्टलवरील अंतिम कोटेशन तपासावे.)
३. माझ्याकडे आधीच महावितरणचे कृषी पंप कनेक्शन (Electric Motor) आहे, मी कुसुम योजनेसाठी पात्र आहे का?
उत्तर: नाही. ज्या शेतकऱ्यांकडे आधीपासूनच महावितरणचे पारंपरिक कृषी पंप वीज कनेक्शन उपलब्ध आहे आणि जे वीज वापरत आहेत, ते शेतकरी नवीन पीएम कुसुम योजनेअंतर्गत सोलर पंपासाठी अर्ज करण्यास पात्र नाहीत. ही योजना प्रामुख्याने वीज नसलेल्या (Off-grid) आणि नवीन सिंचन सुविधा निर्माण करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी आहे.
४. ७/१२ उताऱ्यावर विहीर, बोअरवेल किंवा शेततळ्याची नोंद असणे आवश्यक आहे का?
उत्तर: होय, हे १००% आवश्यक आहे. तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर पाण्याच्या स्रोताची (विहीर, कूपनलिका/बोअरवेल, शेततळे किंवा नदी) अधिकृत नोंद असेल तरच तुमचा कुसुम योजनेचा फॉर्म मंजूर (Approve) केला जातो. नोंद नसल्यास आधी तलाठी कार्यालयातून ती पूर्ण करून घ्या.
५. पीएम कुसुम योजनेचा फॉर्म भरण्याची शेवटची तारीख (Last Date) काय आहे?
उत्तर: कुसुम योजनेसाठी कोणतीही एक निश्चित शेवटची तारीख नसते. कोटा (Quota) उपलब्धतेनुसार शासनाकडून वेळोवेळी नवीन जिल्हानिहाय उद्दिष्ट (Target) दिले जाते. महाऊर्जा पोर्टलवर तुमच्या जिल्ह्याचा कोटा शिल्लक असेपर्यंत तुम्ही कधीही ऑनलाईन अर्ज करू शकता. कोटा संपल्यावर रजिस्ट्रेशन तात्पुरते बंद होते आणि नवीन कोटा आल्यावर पुन्हा सुरू होते.
६. सोलर पंप आणि पॅनल्सवर शासनाकडून किती वर्षांची वॉरंटी (Warranty) मिळते?
उत्तर: पीएम कुसुम योजनेअंतर्गत बसवल्या जाणाऱ्या सोलर पॅनेलवर (Solar Panels) तब्बल २५ वर्षांची परफॉर्मन्स वॉरंटी आणि संपूर्ण सोलर पंप सिस्टीमवर (पाण्याचा पंप, मोटर व कंट्रोलर) ५ वर्षांची सर्वसमावेशक वॉरंटी संबंधित स्थापन करणाऱ्या कंपनीकडून (Vendor) दिली जाते.
७. महाऊर्जा (MahaUrja) पोर्टलवर पेमेंट फेल (Payment Failed) झाल्यास काय करावे?
उत्तर: ऑनलाईन पेमेंट करताना जर तुमच्या बँक खात्यातून पैसे कट झाले आणि पोर्टलवर पावती जनरेट झाली नाही, तर घाबरून जाऊ नका. लगेच दुसरे पेमेंट करू नका. किमान २४ ते ४८ तास वाट पहा. बहुतांश वेळा पोर्टलवर बँक सर्व्हरकडून माहिती आल्यावर पेमेंट आपोआप अपडेट होते. तरीही न झाल्यास, महाऊर्जाच्या हेल्पलाईनला संपर्क करा किंवा पेमेंट गेटवेच्या सपोर्ट ईमेलवर स्क्रीनशॉटसह तक्रार नोंदवा.
